Η περιοχή των Τεμπών συνδέεται με γιορτές, λατρείες και μύθους της αρχαιότητας στους οποίους ο Ποσειδώνας μαζί με τον Απόλλωνα και την Άρτεμη έχουν κυρίαρχη θέση.

Η κοιλάδα των Τεμπών ήταν αφιερωμένη στη λατρεία του θεού Απόλλωνα, θεού του θρησκευτικού καθαρμού και της μαντικής.

Ίχνη του ιερού του Απόλλωνα Πυθίου ή Τεμπείτη βρέθηκαν στην ανατολική έξοδο της κοιλάδας στη δεξιά όχθη του Πηνειού, στο άκρο της σημερινής γέφυρας του ποταμού.

Το όνομα Τέμπη διατηρείται από πολύ παλιά και μάλλον σχετίζεται με τη λέξη «τέμνω».

Σύμφωνα με τους ιστορικούς Ηρόδοτο, Απολλόδωρο και Στράβωνα, πριν από μερικές χιλιετίες τα όρη Όλυμπος και Κίσαβος αποτελούσαν μια ενιαία οροσειρά.

Οι αρχαίοι συγγραφείς αναφέρουν ότι η γεωμορφολογία της περιοχής οφείλεται σε έναν μεγάλο σεισμό που χώρισε τα δυο βουνά και έδωσε διέξοδο προς τη θάλασσα στα νερά της αχανούς λίμνης που σκέπαζε τη Θεσσαλική πεδιάδα.

Η Κοιλάδα υπήρξε πέρασμα μεγάλης στρατηγικής σημασίας που ένωνε την Μακεδονία με τη Θεσσαλία από την αρχαιότητα. Κατά τη Τουρκοκρατία η περιοχή ονομαζόταν «Μπάμπα» από το χωρίο Μπάμπα στην είσοδο της κοιλάδας, που και αυτό σήμερα ονομάζεται Τέμπη.

 

Η Κοιλάδα των Τεμπών υπήρξε ξακουστή για το φυσικό της κάλλος κατά την εποχή των μεγάλων περιηγητών.