Τα Τέμπη πληρούσαν τα κριτήρια του ιδανικού περιβάλλοντος για τις λατρευτικές εκδηλώσεις και τις τελετουργίες στο όνομα του Θεού Απόλλωνα, του Ποσειδώνα και της Άρτεμις.

Το κατάφυτο τοπίο της κοιλάδας και του Πηνειού ποταμού αποτελούσε τον καμβά για την μαντική και τον καθαρμό των ψυχών από τον Απόλλωνα Πυθίο ή Τεμπείτη.

Φύλακας της γονιμότητας του ανθρώπου και της φύσης, δεινή κυνηγός, η Θεά Άρτεμις και δίδυμη αδελφή του Απόλλωνα, λατρεύεται στο φυσικό της χώρο, εκεί που τα ποτάμια σμίγουν με τα όρη και τα δάση.

Σύμφωνα με την μυθοπλασία, ο Θεός των υδάτων Ποσειδώνας, στον ρου του ποταμού Πηνειού μέχρι τις εκβολές του στη θάλασσα, διεγείρει τη φαντασία και ζωηρεύει τις συγκινήσεις με πλήθος περιπετειών.

Το όνομα Τέμπη διατηρείται από πολύ παλιά και μάλλον σχετίζεται με τη λέξη «τέμνω».

Η ιστορία της κοιλάδας των Τεμπών, ως πέρασμα στρατηγικής σημασίας ανά τους αιώνες μεταξύ της Μακεδονίας και της Θεσσαλίας, καταμαρτυρείται από ιστορικούς και συγγραφείς, όπως ο Ηρόδοτος, ο Στράβων, ο Απολλόδωρος, ο Σενέκα και ο Κλαύδιος Αιλιανός. Από τα κείμενά τους γνωρίζουμε ότι ο Όλυμπος και ο Κίσσαβος ανήκαν στην ίδια ενιαία οροσειρά και μετά από μεγάλο σεισμό χωρίστηκαν, δημιουργώντας τη μοναδική γεωμορφολογία του εδάφους.

 

Τόσο κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας όσο και στην νεότερη ιστορία, η κοιλάδα των Τεμπών εξυμνήθηκε από περιηγητές και ανθρώπους της τέχνης, που μαγεύτηκαν από το φυσικό κάλλος της περιοχής και εμπνεύστηκαν τα έργα τους. Η Κοιλάδα των Τεμπών υπήρξε ξακουστή για το φυσικό της κάλλος κατά την εποχή των μεγάλων περιηγητών.